Nefes Almanın Gücünü Hafife Almayın
Zatürre, halk arasında bilinen adıyla akciğer iltihabı, tıbbi adıyla pnömoni, akciğer dokusunun çeşitli mikroorganizmalar (bakteri, virüs, mantar vb.) nedeniyle iltihaplanması sonucu oluşan ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf bireyler için hayati tehlike oluşturabilecek bu hastalık, dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Zatürre, sadece bir solunum yolu enfeksiyonu değildir; tedavi edilmediğinde yaşamı tehdit eden sonuçlar doğurabilir.
Zatürre (Pnömoni) Nedir?
Zatürre, akciğerin alveol adı verilen hava keseciklerinin iltihaplanması ile ortaya çıkar. Normalde oksijen alışverişinin gerçekleştiği bu kesecikler, enfeksiyon sonucu sıvı veya iltihapla dolar. Bu durum nefes almayı zorlaştırır ve vücudun oksijen ihtiyacının karşılanmasını engeller.
Zatürrenin Nedenleri
En Yaygın Etkenler
-
Bakteriler: En sık karşılaşılan etken Streptococcus pneumoniae bakterisidir.
-
Virüsler: İnfluenza, COVID-19, RSV gibi solunum yolu virüsleri.
-
Mantarlar: Özellikle bağışıklığı zayıf bireylerde görülür.
Risk Faktörleri
-
65 yaş üzeri olmak
-
Kronik hastalıklar (KOAH, diyabet, kalp hastalığı)
-
Sigara kullanımı
-
Zayıf bağışıklık sistemi
Belirtiler Nelerdir?
Zatürre belirtileri kişiden kişiye ve altta yatan nedenlere göre değişiklik gösterebilir. Ancak genel olarak şu belirtiler gözlemlenir:
Ana Belirtiler
-
Yüksek ateş ve titreme
-
Göğüs ağrısı
-
Öksürük (bazen balgamlı)
-
Nefes darlığı
-
Yorgunluk ve halsizlik
Yaşlılarda Belirtiler Daha Farklı Olabilir
Yaşlı bireylerde ateş yükselmeyebilir. Bunun yerine; bilinç bulanıklığı, iştahsızlık, hızlı soluk alıp verme gibi belirtiler öne çıkabilir.
Tanı Yöntemleri
Zatürre tanısı klinik belirtilerle birlikte bazı tetkiklerin yapılmasını gerektirir.
Fizik Muayene ve Dinleme
Doktor stetoskop ile akciğer seslerini dinleyerek anormal sesleri tespit edebilir.
Görüntüleme Teknikleri
-
Akciğer grafisi (röntgen): Tanı için en temel yöntemdir.
-
BT (Bilgisayarlı Tomografi): Daha ayrıntılı bilgi gerekirse başvurulur.
Laboratuvar Testleri
-
Kan tahlilleri (lökosit sayısı, CRP, prokalsitonin)
-
Balgam kültürü
-
Gerekirse COVID-19, grip testi
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, zatürreye neden olan mikroorganizmaya ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir.
Antibiyotik ve Antiviral Tedaviler
-
Bakteriyel zatürre için antibiyotikler
-
Viral nedenli zatürrede antiviral ilaçlar (gerektiğinde)
Destekleyici Tedaviler
-
Ateş düşürücüler ve ağrı kesiciler
-
Bol sıvı tüketimi
-
İstirahat
Hastane Yatışı Gerekebilir
Yaşlılar, çocuklar, KOAH gibi eşlik eden hastalığı olanlar hastanede takip edilmelidir. Yoğun bakım desteği gerekebilecek durumlar olabilir.
Zatürreye Karşı Korunma Yolları
Aşılar
-
Pnömokok aşısı: Özellikle 65 yaş üstü bireylerde önerilir.
-
Grip aşısı: Her yıl tekrarlanması önerilir.
Genel Korunma Önlemleri
-
Ellerin düzenli yıkanması
-
Sigara kullanımının bırakılması
-
Bağışıklığı güçlendirecek sağlıklı beslenme ve düzenli uyku
✅ Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 5 yaş altı çocuklar arasında zatürre, önlenebilir ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir.
Zatürre Ciddiye Alınmalı
Zatürre, zamanında tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilecek bir hastalıktır. Ancak ihmal edildiğinde ciddi komplikasyonlara ve yaşam kaybına yol açabilir. Özellikle risk grubundaki bireylerin belirtiler konusunda bilinçli olması ve koruyucu önlemleri aksatmaması büyük önem taşır.
Unutmayın, sağlığınız sizin en büyük sermayenizdir. Öksürük, nefes darlığı veya ateş gibi belirtileriniz varsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
