Sindirim sisteminin sessiz düşmanı hakkında bilinçlenin.
Mide, sindirim sistemimizin merkezinde yer alan, besinlerin kimyasal olarak parçalanmasını sağlayan önemli bir organdır. Ancak bazı durumlarda bu organ, hayati tehlike yaratabilecek bir hastalığın hedefi haline gelebilir: Mide kanseri.
Dünya genelinde en sık görülen kanser türlerinden biri olan mide kanseri, genellikle sinsi seyreden, belirtileri geç dönemde fark edilen ve bu yüzden teşhis süreci zor olabilen bir hastalıktır. Oysa erken tanı konduğunda tedavi şansı yüksektir.
Peki, mide kanseri nedir? Belirtileri nelerdir? Kimler risk altındadır? Nasıl teşhis edilir ve tedavi süreci nasıl işler? Bu kapsamlı rehberde mide kanserine dair tüm bilinmesi gerekenleri bilimsel bir temelde, anlaşılır bir dille paylaşıyoruz.
Mide Kanseri Nedir?
Tanım ve Mekanizma
Mide kanseri (gastrik kanser), midenin iç yüzeyini kaplayan mukozadaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşur. Bu hücreler zamanla mide duvarına, çevre organlara, lenf düğümlerine ve uzak organlara metastaz yapabilir.
En yaygın görülen türü adenokarsinomdur. Bunun dışında lenfoma, stromal tümör (GIST) ve nöroendokrin tümörler gibi daha nadir mide kanseri türleri de vardır.
Mide Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Mide kanserinin erken evreleri çoğu zaman belirti vermez veya belirtiler, sıradan mide sorunlarıyla karıştırılabilir. Bu da tanıyı geciktirebilir. Ancak bazı belirtiler dikkate alındığında erken müdahale mümkün olabilir.
Yaygın Görülen Belirtiler
1. Karın Üst Bölgesinde (Epigastrik) Ağrı
Sürekli ve şiddeti artan, yemekten sonra belirginleşen bir ağrı olabilir.
2. İştahsızlık ve Kilo Kaybı
Açıklanamayan kilo kaybı, mide kanserinin en belirgin bulgularından biridir.
3. Bulantı ve Kusma
Özellikle yemek sonrası mide bulantısı veya tekrarlayan kusma gözlemlenebilir.
4. Erken Doyma (Doygunluk Hissi)
Midenin tam dolmamasına rağmen yemek yemenin yarıda bırakılması.
5. Şişkinlik ve Hazımsızlık
Gaz, geğirme, midede doluluk hissi ile seyredebilir.
6. Kanama Belirtileri
-
Kusmukta kahve telvesi görünümünde kan
-
Dışkıda siyah renkte kan (melena)
-
Kansızlık (anemi)
7. Halsizlik ve Sürekli Yorgunluk
Vücudun yeterli besin alamaması ve iç kanama bu durumu tetikler.
Dikkat: Bu belirtilerin herhangi birine sahipseniz, özellikle 40 yaş üzerindeyseniz mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurmanız önerilir.
Mide Kanseri Neden Olur?
Mide kanserinin oluşmasında birden fazla faktör etkilidir. Bunlar genetik, çevresel, mikrobiyolojik ve yaşam tarzı kaynaklı olabilir.
En Yaygın Nedenler ve Risk Faktörleri
1. Helikobakter Pylori Enfeksiyonu
Bu bakteri, mide iç yüzeyinde iltihaplanma yaparak atrofik gastrit ve mukozal dejenerasyon oluşturur. Bu da kansere zemin hazırlayabilir.
2. Genetik Yatkınlık
Ailede mide kanseri öyküsü olan bireylerde risk artar. Özellikle CDH1 gen mutasyonu, kalıtsal difüz tip mide kanseri ile ilişkilidir.
3. Beslenme Alışkanlıkları
-
Aşırı tuzlu, tütsülenmiş ve işlenmiş et ürünleri
-
Az sebze-meyve tüketimi
-
Nitrat/nitrit içeren gıdalar
bu hastalıkla ilişkilendirilmiştir.
4. Sigara ve Alkol Kullanımı
Sigara içen bireylerde mide kanseri riski içmeyenlere göre 2-3 kat daha fazladır.
5. Mide Cerrahisi Geçirmiş Olmak
Geçmişte geçirilmiş ülser ameliyatı gibi mide yapısını bozan operasyonlar da risk oluşturabilir.
6. Yaş ve Cinsiyet
50 yaş üstü bireylerde daha yaygın görülür. Erkeklerde kadınlara oranla 2 kat daha fazladır.
Mide Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda erken evrede hareket etmek hayati önem taşır. Süreç çoğunlukla birkaç aşamada yürütülür:
Tanı Sürecinde Uygulanan Yöntemler
1. Endoskopi (Gastroskopi)
Tanının altın standardıdır. Ağız yoluyla mideye gönderilen ince bir kamera ile mide iç yüzeyi doğrudan görüntülenir ve şüpheli dokulardan biyopsi alınır.
2. Biyopsi
Alınan doku örnekleri patolojik incelemeye gönderilerek tanı netleştirilir.
3. Görüntüleme Yöntemleri
-
BT (Bilgisayarlı Tomografi): Yayılım (metastaz) değerlendirilir.
-
PET-CT: Özellikle ileri evrelerde tümör aktivitesi değerlendirilir.
-
EUS (Endoskopik Ultrasonografi): Tümör derinliği ve lenf nodu tutulumlarını gösterir.
4. Kan Testleri
Anemi, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9) ve beslenme durumunu değerlendirir.
Mide Kanseri Tedavi Yöntemleri
Tedavi planı tümörün evresi, türü, yayılım durumu, hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere göre şekillendirilir.
Tedavi Seçenekleri
1. Cerrahi Müdahale
-
Total gastrektomi (midenin tamamen alınması)
-
Subtotal gastrektomi (kısmi mide çıkarılması)
Lenf düğümleri ile birlikte tümörlü alanın çıkarılması hedeflenir.
2. Kemoterapi
Cerrahi öncesi (neoadjuvan) ya da sonrası (adjuvan) olarak uygulanabilir. İleri evre hastalarda hayat kalitesini artırmak ve tümör yükünü azaltmak için verilir.
3. Radyoterapi
Genellikle kemoterapi ile birlikte kullanılır. Bölgesel tümör kontrolü sağlar.
4. Hedefe Yönelik Tedaviler
Her 2 reseptörü pozitif olan hastalarda trastuzumab (Herceptin) gibi ilaçlar kullanılabilir.
5. İmmünoterapi
PD-L1 pozitif tümörlerde bağışıklık sistemini aktive eden tedavi seçenekleri (örn. nivolumab) kullanılabilir.
Not: Her hastanın tedavi planı kişiye özel olarak, onkoloji ve gastroenteroloji uzmanlarının ortak çalışmasıyla belirlenmelidir.
Mide Kanserinde Beslenme ve Yaşam Tarzı
Tedavi Sürecinde ve Sonrasında Beslenme Önerileri
-
Küçük ve sık öğünler
-
Yumuşak, kolay sindirilebilir gıdalar
-
Az yağlı, tuzsuz ve düşük baharatlı beslenme
-
Aşırı sıcak veya soğuk gıdalardan kaçınma
-
Gerekirse beslenme desteği ve diyetisyen takibi
Mide Kanserinden Korunma Yolları
Korunma İçin Yapılması Gerekenler
-
Helikobakter pylori tedavisi (gerekirse antibiyotik ile)
-
Tuz ve işlenmiş gıda tüketiminin azaltılması
-
Sebze-meyve yönünden zengin beslenme
-
Sigaranın bırakılması
-
Gereksiz ağrı kesici kullanımının sınırlanması
-
Tarama ve kontrol amaçlı endoskopi (risk grubundakiler için)
Mide kanseri, sinsi seyreden ama erken teşhisle tedavi şansı yüksek bir hastalıktır. Bu yazımızda, mide kanseri nedir, belirtileri nelerdir, neden olur, kimler risk altındadır ve hangi tedavi yöntemleri uygulanır gibi merak edilen tüm soruları yanıtladık.
Unutmayın: Erken tanı hayat kurtarır. Özellikle 40 yaş üstü bireylerde mide rahatsızlıkları sık görülüyorsa, vakit kaybetmeden uzman görüşü alınmalıdır. Sağlıklı beslenme, zararlı alışkanlıklardan uzak durmak ve düzenli kontroller, mide kanseri riskini azaltmanın en etkili yoludur.
