Sessiz ilerleyen ama yaşam kalitesini düşüren bu yaygın sorunu ne kadar tanıyorsunuz?
Toplumda sık görülmesine rağmen konuşulmaktan çekinilen sağlık sorunlarından biri olan hemoroid (basur), aslında oldukça yaygın ve tedavi edilebilir bir durumdur. Gerek yaşam kalitesini düşürmesi, gerekse günlük aktiviteleri kısıtlaması nedeniyle doğru bilgiye ulaşmak bu konuda büyük önem taşır.
Peki, hemoroid nedir, belirtileri nelerdir, neden oluşur ve nasıl tedavi edilir? Bu yazımızda hemoroidin tanımını, türlerini, nedenlerini ve güncel tedavi seçeneklerini bilimsel ve sade bir dille açıklıyoruz. Böylece hem kendi sağlığınızı takip edebilir hem de bu konuda bilinçli adımlar atabilirsiniz.
Hemoroid (Basur) Nedir?
Tanımı ve Genel Bilgi
Hemoroid, makat (anal kanal) çevresindeki damarların genişlemesiyle oluşan bir hastalıktır. Basitçe ifade etmek gerekirse, rektum ve anüs bölgesindeki toplardamarların şişmesi sonucunda hemoroidal yastıkçıklar meydana gelir. Bu yastıkçıklar dışkılama sırasında rahatsızlık, ağrı ve kanama gibi belirtilerle kendini gösterir.
Hemoroid iç (internal) ve dış (external) olmak üzere iki ana türe ayrılır:
-
İç hemoroid: Anal kanalın içinde yer alır. Genellikle ağrısızdır ancak kanamaya neden olabilir.
-
Dış hemoroid: Anüs çevresinde dışarıda yer alır. Daha ağrılı olabilir ve ele gelen şişlik şeklinde hissedilir.
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hemoroid belirtileri hastalığın evresine ve türüne göre değişiklik gösterir. Ancak bazı ortak belirtiler mevcuttur.
En Yaygın Hemoroid Belirtileri
Dışkılama Sırasında Kanama
Tuvalet sonrası tuvalet kağıdında ya da klozette açık kırmızı renkte kan görülmesi en yaygın belirtidir.
Makat Bölgesinde Kaşıntı ve Tahriş
Dış hemoroidlerde cilt tahrişi nedeniyle kaşıntı sık görülür.
Ağrı veya Acı
Özellikle dış hemoroidlerde otururken veya dışkılama sırasında ağrı hissedilebilir.
Şişlik ve Ele Gelen Memeler
Anüs çevresinde yumuşak veya sert şişlikler fark edilebilir. Bu, dış hemoroidin belirtisidir.
Tam Boşalamama Hissi
İç hemoroidlerde, dışkılama sonrası hala tuvalete gitme ihtiyacı hissedilebilir.
İstatistik: Türkiye’de erişkin nüfusun yaklaşık %25’i yaşamının bir döneminde hemoroid şikayetiyle karşılaşmaktadır. Ancak bu kişilerin yalnızca %30'u hekime başvurmaktadır (Kaynak: Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği, 2023).
Hemoroid Neden Olur?
Hemoroid Oluşumuna Neden Olan Faktörler
Kabızlık ve Zorlanarak Dışkılama
Uzun süreli ıkınma, anal bölgedeki damarların basınca maruz kalmasına neden olur.
Uzun Süreli Oturma
Özellikle tuvalette uzun süre oturmak, hemoroid gelişimini tetikler.
Gebelik
Rahim baskısıyla birlikte toplardamarlarda genişleme görülür ve bu durum hemoroide yol açabilir.
Aşırı Kilolu Olmak
Fazla kilo, alt karın bölgesinde basınç oluşturarak damarlara yük bindirir.
Yetersiz Lifli Beslenme
Lif eksikliği bağırsak tembelliğine yol açar ve bu da hemoroidi tetikler.
Kalıtımsal Yatkınlık
Aile bireylerinde hemoroid olan kişilerde risk artar.
Hemoroid Tedavi Yöntemleri
Hemoroid tedavisinde yaklaşım hastalığın derecesine göre belirlenir. Erken evrelerde yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olurken, ileri evrelerde cerrahi tedavi gerekebilir.
Hemoroid Tedavi Seçenekleri
Yaşam Tarzı ve Diyet Değişiklikleri
-
Lifli gıdalar tüketmek (sebze, meyve, tam tahıllar)
-
Bol su içmek
-
Düzenli egzersiz yapmak
-
Tuvalet alışkanlıklarını düzene sokmak
Topikal Kremler ve Fitiller
Ağrıyı ve iltihabı azaltan kortizonlu kremler veya rahatlatıcı fitiller kullanılabilir.
Medikal Yöntemler
-
Lastik bant ligasyonu (band ligation): Hemoroid memesinin kan dolaşımını keserek düşmesini sağlar.
-
Skleroterapi: Hemoroid damarına enjekte edilen madde ile küçültme işlemi yapılır.
-
Lazer tedavisi: Minimal invaziv, ağrısız ve hızlı iyileşme süreci sunar.
Cerrahi Müdahale
İleri evre, kronikleşmiş ve sık tekrar eden hemoroidlerde hemoroidektomi adı verilen cerrahi yöntemle hemoroid alınır. Gelişmiş tekniklerle ameliyat sonrası iyileşme süreci oldukça konforlu hale gelmiştir.
Hemoroidden Korunmak İçin Öneriler
-
Her gün 25-30 gram lif alın
-
Günde en az 8-10 bardak su için
-
Uzun süre oturmaktan kaçının
-
Tuvalette uzun zaman geçirmeyin
-
Stresten uzak durun ve düzenli egzersiz yapın
Hemoroid (basur), toplumda sık görülmesine rağmen tedavisi ertelenen bir sağlık sorunudur. Ancak erken dönemde tanı konulup gerekli önlemler alındığında, yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren bu sorun kolaylıkla yönetilebilir.
Bu yazımızda hemoroid nedir, belirtileri nelerdir, neden oluşur ve nasıl tedavi edilir? sorularına bilimsel, sade ve uygulanabilir yanıtlar verdik. Unutmayın, utanılacak değil, tedavi edilecek bir sorundur.
