Eklem Ağrılarınızın Nedeni Gut Olabilir mi?
Ani başlayan, genellikle ayak başparmağında şiddetli ağrı ve şişlikle kendini gösteren bir durum varsa, bu gut hastalığı olabilir. Tarihte "kralların hastalığı" olarak bilinen bu rahatsızlık, eskiden sadece zengin sofralarla ilişkilendirilse de, günümüzde her yaştan ve her yaşam tarzından kişiyi etkileyebilir.
Bu yazıda gut hastalığının ne olduğunu, belirtilerini, nedenlerini, tedavi yöntemlerini ve yaşam tarzı önerilerini detaylıca ele alacağız. Gut hastalığını doğru tanımak, tedaviyi kolaylaştırmak ve atakları önlemek adına oldukça önemlidir.
Gut Hastalığını Tüm Yönleriyle Tanıyalım
Gut Hastalığı Nedir?
Gut hastalığı, kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesi sonucu eklemlerde ürat kristallerinin birikmesiyle oluşan, iltihaplı bir romatizmal hastalıktır. En sık olarak ayak başparmağı eklemini etkiler, ancak ayak bileği, diz, dirsek ve el eklemleri de hastalıktan etkilenebilir.
Ürik Asit Nedir?
Ürik asit, vücudun pürin adlı bir maddenin parçalanması sonucu oluşturduğu bir atık üründür. Normalde böbreklerden süzülerek idrarla atılır. Ancak ürik asit üretimi arttığında ya da böbreklerden atılımı azaldığında, kandaki seviyesi yükselir ve eklemlerde kristaller şeklinde birikir.
İstatistik: Gut hastalığı, erkeklerde kadınlara göre 3-4 kat daha sık görülür. Özellikle 40 yaş üstü bireylerde daha yaygındır. Kadınlarda ise genellikle menopoz sonrası ortaya çıkar.
Gut Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Gut, genellikle ani ve şiddetli ataklarla kendini gösterir. Ataklar genellikle gece saatlerinde başlar ve birkaç saat içinde en yoğun seviyeye ulaşır.
En Yaygın Gut Belirtileri
-
Şiddetli eklem ağrısı: Özellikle ayak başparmağında
-
Eklemlerde kızarıklık, sıcaklık ve şişlik
-
Eklemde hassasiyet, dokunmaya bile acı duyulması
-
Hareket kısıtlılığı
-
Ciltte gerginlik, parlaklık ve zaman zaman soyulma
Kronik Gut Belirtileri
-
Atakların sıklaşması
-
Birden fazla eklemin etkilenmesi
-
Tofüs adı verilen, cilt altında biriken ürik asit kristal yumruları
-
Kalıcı eklem hasarı
Gut Hastalığının Nedenleri Nelerdir?
Gut hastalığına neden olan temel unsur, hiperürisemi yani kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesidir. Ancak bu durumu tetikleyen birçok faktör mevcuttur.
Başlıca Nedenler
-
Genetik yatkınlık
-
Yüksek pürin içeren gıdalar: Kırmızı et, deniz ürünleri, sakatat
-
Alkol tüketimi (özellikle bira)
-
Fruktozlu içecekler ve aşırı şeker
-
Obezite ve aşırı kilo
-
Böbrek fonksiyon bozuklukları
-
Bazı ilaçlar: İdrar söktürücüler (diüretikler), aspirin, bağışıklık baskılayıcılar
Gut Nasıl Teşhis Edilir?
Gut teşhisi, hastanın şikayetleri, fizik muayene ve laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur.
Tanı Süreci
-
Kan testi: Kandaki ürik asit düzeyi ölçülür (normal üst sınır: erkeklerde 7 mg/dL, kadınlarda 6 mg/dL).
-
Eklemlerden sıvı alınması (artrosentez): Kristal varlığı incelenir.
-
Radyolojik görüntüleme: İleri vakalarda eklem hasarını değerlendirmek için röntgen, ultrason veya BT kullanılabilir.
Gut Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?
Gut tedavisi, atakların kontrol altına alınması, kronikleşmenin önlenmesi ve ürik asit düzeyinin düşürülmesi olmak üzere üç temel aşamadan oluşur.
1. Atak Döneminde Tedavi
-
NSAID’ler (ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar)
-
Kolşisin: Erken dönemde kullanıldığında etkilidir.
-
Kortikosteroidler: Şiddetli ataklarda enjeksiyon ya da ağızdan kullanılır.
2. Uzun Süreli Kontrol
-
Ürik asit düşürücü ilaçlar: Allopurinol, febuksostat gibi ilaçlarla ürik asit seviyesi kontrol altına alınır.
-
Düzenli takip: Kan tahlilleriyle tedaviye yanıt izlenmelidir.
Gut Hastalığında Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri
Gut tedavisinde ilaç kadar yaşam tarzı değişiklikleri de büyük önem taşır.
Yapılması Gerekenler
-
Su tüketimini artırın (günde en az 2-3 litre)
-
Düşük pürinli diyet uygulayın
-
Alkolden özellikle biradan uzak durun
-
İdeal kilonuza ulaşmaya çalışın
-
Düzenli egzersiz yapın
-
C vitamini açısından zengin gıdalar tüketin
Pürin oranı düşük besinler: Süt, yoğurt, yumurta, sebze çorbaları, pirinç, makarna
Pürin oranı yükseklerden kaçının: Sakatatlar, hamsi, sardalya, karaciğer, işlenmiş etler
Gut, Yönetilebilir Bir Hastalıktır
Gut hastalığı tedavi edilebilir, ancak doğru bilgi ve disiplinli bir yaşam tarzı gerektirir. Ataklar erken fark edilirse hızlıca kontrol altına alınabilir ve eklem hasarı engellenebilir. Beslenme alışkanlıklarının yeniden düzenlenmesi ve doktor kontrolünde ilaç tedavisi ile hastalar uzun süre ataksız bir hayat sürebilir.
Uygulanabilir Öneriler:
-
Gut atağı geçiriyorsanız buz uygulaması yapın ve eklemi dinlendirin.
-
Belirtiler ilk kez görülüyorsa vakit kaybetmeden hekime başvurun.
-
Ürik asit seviyenizi düzenli kontrol ettirin.
-
Pürin içeriği düşük, sağlıklı ve dengeli bir diyet benimseyin.
Unutmayın, gut hastalığı ile yaşamak zorunda değilsiniz; doğru adımlarla onu kontrol altına alabilirsiniz.
